Polskie prawo reguluje tę kwestię w sposób jednoznaczny – art. 12 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych jasno wskazuje, że na terenach ROD obowiązuje zakaz zamieszkiwania. Kwestię tę precyzuje dodatkowo ogólnopolski regulamin ROD:

• 7 [Zakaz zamieszkiwania]
  1. Działka nie może być wykorzystywana do zamieszkiwania.
  2. Przez zamieszkiwanie rozumie się przebywanie z zamiarem skupienia i realizacji swoich spraw życiowych.
  3. Altana działkowa na terenie działki w ROD nie jest obiektem mieszkalnym; przebywanie w niej nie może stanowić podstawy do urzędowego potwierdzenia czasowego lub stałego pobytu.

Co grozi za mieszkanie na działce?

Niezależnie od tego, czy się z nim zgadzamy, trzeba znać obowiązujące prawo. Zgodnie z regulaminem ROD każda pełnoletnia osoba fizyczna zainteresowana korzystaniem z działki może to robić pod warunkiem, że podpisze ze stowarzyszeniem ogrodowym (zarządcą ROD) umowę dzierżawy działkowej. Nowy działkowicz zobowiązuje się w niej do:

• przestrzegania regulaminu ROD,
• uiszczania opłat ogrodowych,
• korzystania z dzierżawionego gruntu zgodnie z przeznaczeniem.

Ten ostatni punkt będzie najważniejszy w przypadku osób, które zdecydują się na mieszkanie na działkach ROD. Działkowicz, który na stałe zamieszkuje na działce, korzysta z powierzonego terenu niezgodnie z przeznaczeniem, co stanowi podstawę do wypowiedzenia umowy.

Jeśli takie naruszenie regulaminu zostanie stwierdzone, zarząd ROD może wypowiedzieć umowę dzierżawy działki, zachowując miesięczny okres wypowiedzenia. Po upływie tego terminu działkowiec traci prawo do korzystania z przyznanego wcześniej terenu. Zgodnie ze statutem ROD za znajdujące się na działce obiekty i rośliny dotychczasowemu dzierżawcy przysługuje zwykle wynagrodzenie – jednak nie w każdej sytuacji.

• 86 ust. 1. W razie wygaśnięcia prawa do działki w ROD na skutek wypowiedzenia umowy, warunki zapłaty i wysokość wynagrodzenia za znajdujące się na działce nasadzenia, urządzenia i obiekty stanowiące własność działkowca ustala się w drodze pisemnego porozumienia pomiędzy PZD i działkowcem.

Regulamin ROD przewiduje też sankcje dla osób, które dopuszczą się samowoli budowlanej, czyli przykładowo zbudują na działce domek o powierzchni większej niż 35 mkw. Jeśli do zarządcy ROD dotrze informacja o takim naruszeniu prawa, stowarzyszenie ogrodowe ma obowiązek powiadomić o samowoli odpowiedni organ administracji publicznej. Jeżeli nadzór budowlany stwierdzi, że rzeczywiście doszło do złamania przepisów, stanowi to podstawę do rozwiązania umowy dzierżawy gruntu. W takiej sytuacji jej właścicielowi nie przysługuje za niedozwolony obiekt żadne wynagrodzenie, co wynika z z art. 42. ust 1 ustawy o ROD.

Warto dodać, że umowa dzierżawy działki ROD może zostać wypowiedziana także wówczas, gdy naruszone zostaną inne punkty regulaminu. Może się tak stać m.in. wtedy, gdy działkowiec znacznie zalega z opłatami ogrodowymi, niszczy mienie ROD albo odpłatnie lub nieodpłatnie oddał swoją działkę w użytkowanie osobie trzeciej.

Co grozi za mieszkanie na działce?

Niezależnie od tego, czy się z nim zgadzamy, trzeba znać obowiązujące prawo. Zgodnie z regulaminem ROD każda pełnoletnia osoba fizyczna zainteresowana korzystaniem z działki może to robić pod warunkiem, że podpisze ze stowarzyszeniem ogrodowym (zarządcą ROD) umowę dzierżawy działkowej. Nowy działkowicz zobowiązuje się w niej do:

• przestrzegania regulaminu ROD,
• uiszczania opłat ogrodowych,
• korzystania z dzierżawionego gruntu zgodnie z przeznaczeniem.

Ten ostatni punkt będzie najważniejszy w przypadku osób, które zdecydują się na mieszkanie na działkach ROD. Działkowicz, który na stałe zamieszkuje na działce, korzysta z powierzonego terenu niezgodnie z przeznaczeniem, co stanowi podstawę do wypowiedzenia umowy.

Jeśli takie naruszenie regulaminu zostanie stwierdzone, stowarzyszenie ogrodowe może wypowiedzieć umowę dzierżawy działki, zachowując miesięczny okres wypowiedzenia. Po upływie tego terminu działkowiec traci prawo do korzystania z przyznanego wcześniej terenu. Zgodnie ze statutem ROD za znajdujące się na działce obiekty i rośliny dotychczasowemu dzierżawcy przysługuje zwykle wynagrodzenie – jednak nie w każdej sytuacji.

• 86 ust. 1. W razie wygaśnięcia prawa do działki w ROD na skutek wypowiedzenia umowy, warunki zapłaty i wysokość wynagrodzenia za znajdujące się na działce nasadzenia, urządzenia i obiekty stanowiące własność działkowca ustala się w drodze pisemnego porozumienia pomiędzy PZD i działkowcem.

Regulamin ROD przewiduje też sankcje dla osób, które dopuszczą się samowoli budowlanej, czyli przykładowo zbudują na działce domek o powierzchni większej niż 35 mkw. Jeśli do zarządcy ROD dotrze informacja o takim naruszeniu prawa, stowarzyszenie ogrodowe ma obowiązek powiadomić o samowoli odpowiedni organ administracji publicznej. Jeżeli nadzór budowlany stwierdzi, że rzeczywiście doszło do złamania przepisów, stanowi to podstawę do rozwiązania umowy dzierżawy gruntu. W takiej sytuacji jej właścicielowi nie przysługuje za niedozwolony obiekt żadne wynagrodzenie, co wynika z z art. 42. ust 1 ustawy o ROD.

Warto dodać, że umowa dzierżawy działki ROD może zostać wypowiedziana także wówczas, gdy naruszone zostaną inne punkty regulaminu. Może się tak stać m.in. wtedy, gdy działkowiec znacznie zalega z opłatami ogrodowymi, niszczy mienie ROD albo odpłatnie lub nieodpłatnie oddał swoją działkę w użytkowanie osobie trzeciej.